ARICILIK > Genel Konular

Kovan İçerisinde Isı ve Nem Değerleri

(1/34) > >>

Halil BİLEN:
Kış yaklaştıkça 2 konu çok ön plana çıkıyor...

Arılarımız üşümesin ve aman nem olmasın...

Hep tartışır dururuz...

Tartışıyoruz bari birşeye benzesin.

Bu tartışmaları yaparken koloni yönetimi çizimlerini kullanacağız yine, asgari müşterekte buluştuğumuz konuları gerekirse aynı koloni yönetimi gibi sadeleştiririz.

Kendi adıma bu verileri aldığım akademik çalışmayı internette bulabilirsiniz... :)

Haydi başlayalım...



Arıların salkım pozisyonunu biliyoruz...

Gerekçelerini arılarda salkım davranışı konusunu zamanında böyle yazmışız geniş anlamda...

https://www.aricilik.gen.tr/index.php/topic,1248.msg10314.html#msg10314

Salkım yapılıp arı topu daraldığında bizlerde koloniyi sıkıştırıyoruz...

Haklı bir sebebimiz var aslında...

Salkım içi ve salkım dışı sıcaklığı daha kolay muhafaza ve besin stoklarına kolay ulaşım...

Bu konuları çok tartışırız...

Bölme tahtasına gerek var mı yok mu bunu da belki de finalde bireysel olarak karar veririz. Ben kullanıyorum... :)

2 adet veri ile kovan dışı ısısı ile kovan içindeki boşluk ısısını resme döktük...

Arılar salkım dışında kovan boşluğundaki ısıyı yükseltmek için hiçbir ekstra davranış göstermiyorlar.

Sonuç olarak...



Dış ortam ısısı - 14 °C olduğunda yani tir tir titrerken...

Kovan içi boşluk ısısı - 6 °C olarak ölçülüyor.



Dış ortam ısısı 8 °C olduğunda eh işte arı tek tük uçarken.

Kovan içi boşluk ısısı 12 °C olarak ölçülüyor.

Halil BİLEN:
Artık olayın içine nemi de sokalım...

Birkaç terimi biz arıcıların anlayacağı dilde anlatabilirsek...

Bir fizik kuralından bahsedersek...

Sıcak hava daha fazla nem taşıyabilir.

Soğuk hava daha az nem taşıyabilir.

"Hava ısındıkça havanın aldığı nem miktarı artar, soğudukça azalır."

Bu ifadeler altın kuralımız...

Diğer terimler...

Mutlak nem: Havada bulunan nem miktarı... Yani nemi yükseldiğinde nemli hava deriz ya, bu havanın içindeki nem miktarına mutlak nem deniyor...

Bağıl nem: Havanın taşıyabileceği nem miktarı ile taşıdığı nemin oranı...

Hava 10 ml. su taşıma kapasitesi varsa ve 5 ml. su taşıyorsa bağıl nemi %50... gibi...

%100 olduğunda doygunluk gerçekleşmiştir...

Bu terimlerden hareketle...



Dış ortam ısısı 8 °C olduğunda dış ortam bağıl nemi % 61 iken

Kovan içi boşluk ısısı 12 °C olduğunda iç boşluk bağıl nemi % 93 olarak ölçülüyor.



Dış ortam ısısı - 14 °C olduğunda dış ortam bağıl nemi % 74 iken

Kovan içi boşluk ısısı - 6 °C olduğunda iç boşluk bağıl nemi % 105 olarak ölçülüyor.

Yani kovan içindeki hava taşıyabileceğinden fazla su ile yükleniyor.

İş gittikçe sakatlaşıyor, Allah sonumuzu hayır eylesin.

Halil BİLEN:
Dış ısı düştükçe kovan boşluğunda da ısı düşüyor ve soğuyan havanın taşıyabileceği su miktarı azalıyor...

Doyma noktasındaki nemli havanın sıcaklığı düşünce, suyun bir kısmının havadan ayrılması gerekir.

Havadaki fazla nem derhal yakındaki bir soğuk yüzey üzerinde yoğunlaşır.

İşte kovan içi nem böyle oluşuyor...

Neden hep güçlü arıyla kışlayalım deniyor?

Çünkü güçlü arının salkımı çok büyük olduğundan kovan içindeki ısı artacak ve dolayısı ile havanın nem taşıma kapasitesi artacak.

Ancak şu bilimsel gerçeği de unutmayalım...

Arılarda neme karşı duyarlılık konusunda yapılan çalışmalarda, kovan içi nem artışı ya da azalışı gerçekleştirildiğinde arılar harekete geçmiyorlar ama ısı yükseltiğinde ise harekete geçerek ısıyı düşürme davranışı gösteriyorlar...

Peki kovan dışında bağıl nem düşük iken ve üstelik kovan içi daha sıcak iken neden bağıl nemi daha yüksek?

Arıların salkımda olmasına rağmen yaşamsal olarak tükettikleri balın içerisindeki su ve sindirim esnasında ortaya çıkan su nemi daha arttıran bir unsur...

Her 1197 gram bal tüketildiğinde kovan içinde 1 litre su açığa çıkmaktadır.

Kış şartlarında nem işin doğasında var velhasıl...

Teknik arıcılık yapan bizler bu nem için neler yapabiliriz?

Kovanlarda olması gerekenler nelerdir?

Havalandırma şart mı?

Bölgesel farklılıklar var mı?

Bu konular yüzyıllardır tartışılıp duruyor zaten...

Bu konulara hiç girmeden kovan içindeki nemin nasıl oluştuğu konusunda sanırım yeterli bilgiler olmuştur...

Halil BİLEN:
Nem olacak burası kesin. Ama nem havadan damlacık olarak ayrılmayacak... Yani bağıl nem oranı %100 ve üzerine çıkmayacak.

Nem havadan ayrılınca ne oluyor?

"Yılın diğer dönemlerinde su buharının kovandan atılması bir sorun olmazken, kışın kovan içindeki soğuk yüzeylere çarparak yoğunlaşır ve donar.
Sıcaklıklar yükseldikçe bu buzlar erir ve salkımın üzerine damlar. Güçlü bir koloni böyle bir durumda canlı kalabilirken, zayıf bir koloni için bu ölümcül olabilir."

"Arılar kışın tükettikleri balın bileşiminde bulunan su ve sindirim sisteminde oluşan serbest suyu, dışkılama uçuşuna çıkılabilen havalarda boşaltım sistemlerinden atmaktadırlar.
Kovan dışına çıkışın mümkün olmadığı uzun süren soğuk havalarda atık suyu kana geçirerek, solunumla oluşan su ile birlikte trakelerden buharlaştırmaya çalışırlar. Kötü havalandırma nedeniyle kovandan atılamayan nem, trakelerden buharlaşmayı engellemektedir"

Halil BİLEN:
Ülkemizde ve dünyada yapılan araştırmaların büyük çoğunluğu kışlama davranışı üzerine yapılıyor.

Bunun sebebi yine bir araştırma içerisinde açıklanıyor..

"Bilinen bütün önlemler alınmasına rağmen kış kayıplarının hala yüksek düzeylerde seyretmesi yeni araştırmaların yapılmasında uyarıcı rol oynamaktadır.

İlkbahar ve yaz gibi aktif dönemlerde ölüme neden olmayan bazı problemler kışın zor koşullarıyla birleşince koloni kayıplarına neden olabilmektedir.

Birçok araştırıcıya göre soğuk tek başına arılar için tehlikeli bir durum değildir. Asıl sorun, kovanda meydana gelen nemin ıslaklık halinde kovan içinde kalarak arılar üzerinde yarattığı olumsuz şartlardır."

Sorun kış şartlarında kovan içinde oluşan nem ile arıların başa çıkabilecek güçte olmamaları olduğunu biz arıcılarda rahatça gözlemliyoruz.

Ancak şunu da söyleyeyim ki nem var - arı ölecek yaklaşımı da doğru değil...



Geçtiğimiz Mart ayında bir koloni (M.kemalpaşa bölgesi  :)) arı olmayan boşlukta nemden salyangozlar bile üremiş... Ama koloni sapasağlamdı...

Zayıf koloniler neden başa çıkamıyor?

Kışın kovan içindeki havanın taşıyamadığı su, soğuk yüzeylere çarparak yoğunlaşıyor ve donuyor. Sıcaklıklar yükseldikçe bu buzlar erir ve salkımın üzerine damlar. Güçlü bir koloni böyle bir durumda canlı kalabilirken, zayıf bir koloni için bu durum ölümcül olabiliyor.

Yine başka bir durum...

Kışın kovan tabanında girişten görülebilecek şekilde buz oluşumunun sebebi, kovan üst bölümlerinde yoğunlaşarak donan su buharının eriyerek tabanda birikmesidir. Bu damlaların arıların üzerine düşmesi halinde arılar için oldukça rahatsız bir durumdur.

Kışlatmada arıcılar olarak özellikle nem için ne yapmalıyız?

Navigasyon

[0] Mesajlar

[#] Sonraki Sayfa

Tam sürüme git