Çoğumuz yazı yazarken hatalar yapıyoruz. Bu hataların en aza inmesi, arıcılık uğraşı açısından çok anlam içermiyor gibi gözükse de, düşüncemizi, derdimizi, dileğimizi anlatırken dilin doğru kullanılması bizi her alanda ileriye taşıyacaktır diye düşünmek lâzım.
Forumdaki yazışmalarda sıkça görülen yazım ya da kullanım hataları var.
Yüksük yerine yüssük veya yüzük,
Direkt yerine direk (“doğrudan” sözcüğü kullanılsa sorun tamamen çözülecek aslında)
Tabii yerine tabi
Herkes yerine herkez
Yalnız yerine yanlız
Yanlış yerine yalnış… gibi.
Yazı yazarken en çok tereddüdün hangi “de/da” ile hangi “ki” ayrı yazılmalı sorusuna cevap aranırken yaşandığını düşünüyorum.
Bir cümle yazıldığında, bitişik yazıp yazmama konusunda tereddüt varsa, de / da / ki ekini cümleden çıkartın. Eğer cümlenin anlamı bozuluyorsa, bu bir yönelme ekidir ve bitişik yazılır. Yok cümlenin anlamı bozulmuyor ama gücü azalıyorsa bu durumda ayrı yazılması gerekir.
“Az arıyla çok iş yapmaya kalkmamak lâzım.” cümlesini örnek vermek gerekirse:
“Az arıyla da çok iş yapmaya kalkmamak lâzım.” derseniz anlam güçlenir, da kelimesinin yokluğu anlamı bozmaz.
“Bendeki az arıyla çok iş yapmaya kalkmamak lâzım.” cümlesinden -ki hecesini kaldırırsanız cümle anlam kaybeder.
Kural basit: Anlamı güçlendiriyorsa ayrı, yokluğunda anlam bozuluyorsa birleşik…
Umarım katkısı olur bu yazdıklarımın ama hiç kimse de lütfen “Ben zaten zor yazıyorum kardeşim…” demesin. Bu dostları yazdığı yazılar kuralsız diye hiç kimsenin yadırgadığını, kendim de dâhil olmak üzere hiç kimsenin görmezden geldiğini sanmıyorum.
Alınmayacağını bildiğim için açıkça adını belirtmekte yarar görüyorum, sevgili kardeşim Bekir Arsan’ı forumda sevmeyen yoktur. Onun gönlü ve içtenliği, yapdığı bütün yazım hatalarını kapatacak kadar büyük ve sıcaktır. Aramızdan birinin onu yazdıkları kuralsız diye görmezden geldiğini düşünmüyorum.
Çocuklarımızı yetiştirmek üzere yola çıkan genç öğretmenlerimizin ise böyle bir seçenekleri bulunmamakta.
