Herkese selam;
Sizlere çok ilginç bir konu hakkında bilgi vermek istiyorum. Şu anda Amerika’da çok yaygın hale gelen, yakın zamanda Belçika’da tespit edilen arılar için çok tehlikeli parazit bir sinekten (zombi sineği) bahsedeceğim.
Parazit sineğin asıl konakçısının bombus arısı olması ve Türkiye’ye dışarıdan ithalat yoluyla bombus arılarının oldukça fazla getirildiğini dikkate alırsak, tehlikenin hiçte uzak olmadığı aşikardır.
Herhalde Türkiye’de bu konu hakkında ilk yazılardan da biri olacak. Belki de ilk yazı olacak. Küçük kovan böceğinin Türkiye’ye gelmesinin an meselesi olduğu şu günlerde, dikkatinizi bu konuya da çekmek istedim.
Ön bilgili olmak, uyanık olmak, bilgi sahibi olmak adına. Artık Allah korusun demekten başka, Türkiye’de seracılıkta çok kullanılan tozlayıcı bombus arılarının ithalatında yetkililerin özel tedbir alması gerektiğini de, buradan uyarmak isterim.
ZOMBİ SİNEĞİ
Apocephalus borealis
Florida Üniversitesi, Entomoloji ve Nematoloji Bölümü, Bilimsel Makalesinden tercümedir
Türkçeye çeviren Hakan BOZKURT
Giriş
Apocephalus cinsindeki türler Phoridae familyasına mensuptur ve bu ailenin üyeleri olan Phorid sinekleri, kambur destekli sinekler veya delici sinekleri olarak bilinirler. Yaklaşık 4000 fosil türü vardır. Farklı yaşam öykülerine sahiptirler ve otobur, fungivor, leşçi ve parazit türler içerirler. En sık rastlananlar leşçilerdir. Bu sinekler, omurgalı ve omurgasız organları içeren çürüyen organik maddede gelişirler. Bir dizi phorid, esas olarak karıncalara parazit olur ve bazıları kırmızı ateş karıncasının biyolojik kontrolü için ABD'ye sokulmuştur.
Apocephalus borealis Brues (zombi sinek) Mesophora olarak bilinen özel bir alttakım üyesidir. Bu alt sınıf, karıncalar dışındaki böceklerin parazitidir. Onların tipik ev sahipleri sokucu arılar ve kağıt eşek arısı gibi birçok eklem bacaklıyı parazite edebilirler.
Apocephalus borealis'in, kısa süre önce Avrupa bal arısı Apis mellifera'ya parazitlendiği teyit edildi. Güney Dakota ve Vermont'ta olduğu kadar Amerika Birleşik Devletleri'nin Batı Sahili boyunca. Son zamanlarda Belçika'daki bal arılarının moleküler analizleri sonucunda, Apocephalus borealis için testler pozitif çıktı. Bu bulgular, bal arısı sağlığı konusundaki uluslararası ilgiden ötürü hem bilim dünyasını hem de medyayı canlı tutuyor.
Dağılım
Zombi sineği Nearctic bir dağılıma sahiptir. Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’nın batı ve doğu bölgelerinde bulunan böceklerde bulunmuştur. Güney Amerika’da Apocephalus borealis kaydı vardır. Bununla birlikte, bazı araştırmacılar Güney Amerika’daki Apocephalus borealis kaydının bir hata olabileceğinden şüpheleniyorlar.
Açıklama
Zombie sineği kısa bir süre için phorid sinektir. Bütün sinekler gibi, zombi sinek de başkalaşım geçirir ve yaşam döngüsü boyunca tamamen farklılaşır. Apocephalus borealis, parazitoid bir canlıdır ve yaşam döngüsünün önemli bir bölümünü konukçusu içinde geçirir (dişi sinek, yumurtaları ev sahibine enjekte eder ve larva safhalarının çoğu ev sahibi içinde meydana gelir). Bu nedenle yumurta ve erken larva dönemlerin ayrıntılı fiziksel tanımları mevcut değildir.
Larva: Sinek larvası son fazında yaklaşık 3.3-3.5 mm uzunluğundadır. Vücut pürüzsüz ve soluk sarı renktedir.
Apocephalus borealis’in son fazındaki iki adet larvası, işçi bal arısının baş ve toraks arasından çıkıyor (larvalar okla gösteriliyor). Core ve ark. .John Hafernik tarafından fotoğraflanmıştır. (2012). Creative Commons 2.5
Pupa: Apocephalus borealis pupaları ortalama 2 mm’den daha küçük, kahverengi / amber renktedir.
Ortaya çıktıkları ölü bal arısını çevreleyen dört Apocephalus borealis pupası. Resim, John Hafernik, San Francisco Devlet Üniversitesi.
Yetişkin: Eğitimsiz bir göz için zombi sinek yetişkinleri küçük meyve sineklerine benzeyebilir. Yetişkinlerin büyüklüğü 2.0-2.9 mm’dir. Vücudun rengi solgun sarıdır ve karın merkezinde turuncu bir kısım bulunur. Her karın segmentinin sırt tarafı, özellikle erkeklerde artan renklenmeye sahiptir. İlk karın segmentinin kahverengi rengi ve soluk arka marjı, ikinci segmentin orta-yanı kahverengi kısımlı, üçüncü ve dördüncü segmentler daha koyu renkli kısımlı, beşinci segment tamamen kahverengi, altıncı segment ise anteriorda kahverengi izlere sahiptir. Apocephalus borealis’in bacakları açık kahverengi, dişinin yumurtlama borusu soluk uçlu kahverengimsi-siyahtır (Brues 1924, Brown 1993).
https://2.bp.blogspot.com/-wYRMpxWB-Yo/WS9GMVziqkI/AAAAAAAAAzM/Iy20i9ZbfRoPD7a1WVsBe7e4zvqY9NpaACLcB/s1600/Apocephalus_borealis04.jpg
Yetişkin dişi Apocephalus borealis. Core ve ark. .Jessica Andrieux tarafından fotoğraflanmıştır. (2012). Creative Commons 2.5
Baş, Apocephalus borealis’i, Apocephalus cinsinin diğer üyelerinden ayırmada kullanılan ayırıcı tüyler ve kıllar ile oldukça kare şeklindedir. Antenler uzatılmış, armut şeklinde ve sağlamdır(anten üstü kıllar üçüncü anten bölümünden doğuyor; Brues 1924).
Kanatlar yarı saydam damarlarla yarı saydamdır ve daralır. Kanatların üst kenarı, birbirine yakın konumlandırılmış oldukça ince kıvrımlardan oluşan çok ince bir saçak içerir. Bu kanat ortasına kadar uzanır. Apocephalus borealis’in teknik bir açıklaması için veya Apocephalus borealis’i Apocephalus cinsinin diğer üyelerinden ayırmak için Brown 1993 yayınına bakabilirsiniz.
Yetişkin bir dişi örneğinde Apocephalus borealis özelliklerinin tasviri: a) Dişi yumurta borusunun lateral (yan) görüntüsü, b) dişi yumurta borusunun ventral (alttan) görünümü, c) Sağ kanat dorsal (üstten) görünüm . Resim Brues CT’ye göre. Psyche 31 (1): 41-44. Doi: 10.1155 / 1924/42175 (Açık Erişim izniyle kullanılır).
Yaşam Döngüsü
Sineğin çiftleşme davranışı ve genel biyolojisi hakkında kapsamlı araştırma bulunmamaktadır. Genel olarak, çiftleşmiş bir dişi, bir konakçı belirler ve konakçı içine yumurtalarını (ovipositler) bırakır. Dişi Apocephalus borealis’in, konak bulmak için koku modelleri, görsel ipuçları veya ikisinin bir kombinasyonunu kullanıp kullanmadığı bilinmemektedir. Dişi, bir konakçıya konduktan sonra sonra, yumurta borusunu konakçının karnına 2-4 saniye süreyle batırır ve yumurta bırakır. Dişi tarafından konakçıya bırakılan yumurta sayısı bilinmemektedir.
Yumurtalardan larvalar çıkar ve larva konakçı içinde beslenir ve gelişir. Yumurtlamadan yaklaşık yedi gün sonra, olgun larvalar baş ve göğüs arasındaki birleşme yerinden ortaya çıkar. Ortaya çıkan larva sayısı önemli ölçüde değişebilir; 1 ila 13 adet larvanın konakçının herhangi bir yerinden ortaya çıktığı kaydedilmiştir. Ortaya çıkan larvalar ölü konakçının dışında pupa olurlar. Pupa evresi genellikle yetişkin sinek oluncaya kadar yaklaşık 28 gün sürer.
Yetişkin bir dişi Apocephalus borealis, bir işçi bal arısının karnına yumurta bırakıyor. Core ve ark… Christopher Quock tarafından fotoğraflanmıştır. (2012). Creative Commons 2.5
Taşıyıcılar
Zombi sineği öncelikle Kuzey Amerika’daki bombus arılarının ve yaban arılarının parazitidir. John Hafernik ve San Francisco Devlet Üniversitesindeki kurul, 2012 yılında Apocephalus borealis’in bal arılarında parazitleştiğini keşfetti. Parazitlenen bal arıları, gece kovanlarını terk eden zombi benzeri davranışlar göstermişler, yakındaki ışıklara yönelmişler, burada yön duygusuz davranışlar sergilemişler ve birkaç saat içinde ölmüşlerdir. Bir bal arısı kovanının yakınına yerleştirilen bir ışık tuzağı, enfekte arıları tespit etmenin etkili bir yoludur.
Ekonomik Önemi
Apocephalus borealis’in de bombus arısı ve yaban arısını parazitlediği gerçeğine rağmen, mevcut literatürlerin çoğu bal arılarında yeni tanınan varlığına odaklanmaktadır. Dünya çapındaki tozlayıcı azalması, önemli bir ekonomik kaygı kaynağıdır. Bal arıları önde gelen böcek tozlaştırıcılarıdır ve sundukları ekosistem hizmetlerinin, dünya çapındaki yıllık net değeri 215 milyar dolardır. Apocephalus borealis, konakçı tercihinde bir değişiklik gösterdiğinde, olası ekonomik etkileri önlemek için belirli bir korunma planına ihtiyaç duyulabilir.
Bal arılarında Apocephalus borealis parazitliği oranı belirlenmeye çalışılmaktadır. Bununla birlikte, bu parazit, bölge bal arısı endüstrisinde ekonomik bir kayba neden olabilir. San Francisco’da, bal arısı kovanlarının % 77’sinin bu parazit tarafından enfekte olmuş işçi arılar içerdiği tahmin edilmektedir. Zombi sineğinin, bal arısı endüstrisi üzerindeki potansiyel ekonomik etkisi dikkate alınmalıdır. Bu, zombi sineğinin diğer konukçular üzerindeki etkilerini gölgede bırakmamalıdır. Apocephalus borealis’in doğal tozlayıcı popülasyonlarına etkisi hakkında daha fazla bilgiye ihtiyaç vardır.
Korunma
Herhangi etkili bir yönetim stratejisinin ilk adımı, izlemedir. Zombee Watch başlıklı bir Sivil Bilimciler girişimi, San Francisco Devlet Üniversitesi’ndeki çalışanlar tarafından, Los Angeles Doğal Tarih Müzesi’nde kuruldu. ZomBee Watch’ın amacı, ülkenin dört bir yanındaki bulaşık bal arılarını saptamaktır. Bu ülke çapındaki proje, yerel bal arısı popülasyonlarında Apocephalus borealis’in varlığını gözlemlemek, izlemek ve raporlamak için halktan gönüllüler toplamaktadır. Sivil bilim adamlarının yardımıyla, büyük Apocephalus borealis popülasyonlarına sahip bölgeler, Apocephalus borealis yayılımını veya konakçı genişlemelerini tespit edilebilir ve raporlanabilir.
Apocephalus borealis için etkili korunma stratejilerinin, var olup olmadığını belirlemek için araştırma devam etmektedir. Toplanan örneklerin sınırlı olması ve doğal gözlem eksikliği nedeniyle, Apocephalus borealis’in dağılımı, konakçılarla etkileşimler ve zehirlere duyarlılık ile ilgili birçok ayrıntı bilinmiyor. Zombi sineği ve onların konakçıları ile bağlantılı olan kimyasal ipuçlarını ve davranışlarını daha ayrıntılı araştırmak gerekiyor.