Civarımızda arıcılık yapan bir arıcı büyüğümüz bir kaç gün önce derin bir üzüntü ile yanıma geldi. "Sorma hocam müşterilerim balları geri iade ediyorlar balım ekşi imiş. bal ekşi olur mu dedi?
Hiç başıma gelmedi ama bir kitapta okumuştum oldunlaşmadan alınan ballar hasat edileirse ekişşir diye. Erken hasat yapmışsındır da ondaır dedim.Yine de konuyu araştıracağımı söyledim kendisine?
Bal hangi sebeblerle ekşir?
Sırlanmadan hasat edilen, ya da ağzı açık bir şekilde nemli bir ortamda bırakılan ballar, içindeki su oranının yüksek olması sebebiyle ekşiyebiliyor.
Özellikle toptan satmak için ayçiçek vs balı üretenlerden bazıları süzüm kolay olsun diye petekler hiç sırlanmadan süzüm yaptıklarında 2-3 ay içinde balları tenekede ekşiyor.
Bir kaç kere kek yapmak için trakya yöresinden satın aldığımız ballar bu şekilde ekşimişti.
Bu şekildeki balı satın alan fabrikalar, balı işleyerek içindeki su oranını azaltıyorlar.
Fakat perakende müşteriye satılacak balın muhakkak iyice olgunlaştıktan sonra hasat edilmesi lazım.
bal ekşir söylenenler doğru ancak Trakya Ballarında erken hasat etmek zorundasınız ve su oranı yaklaşık % 20-30 arasında oluyor.Buda ekşimeye neden olabiliyor.
Ya erken hasat etmeyeceksiniz,yada başka bir çözüm bulacaksınız.
Erken hasat etmediğiniz takdirde ikinci hasat için yer açamassınız.Bal veriminiz düşer.
O zaman hasat etmek zorundasınız.Yapılması gereken hasattan sonra uygun bir depoda (Rutubetsiz,temiz,toz girmeyen) teneklerin ağzını bir kaç gün açık tutmak.
Yapabilirsek termostatlı ısıtıcılar kullanarak,45 derecede 24 saat ısıl işleme tabi tutmak.Dolum tesisleri bunu uyguluyor.Direk ve yüksek ısı uygulanması halinde HMF yükselir.HMF bir(asit) kansırojen maddedir.
Sabit veya küçük çaplı gezginci arıcılarımız hasatta biraz daha olgun bal almaya çalışmalı.
Olgun bal 2/3’ü sırlanmış baldır.Ama bal akımı devam ediyorsa boş ve açık gözlere taze bal konulabilir.Bu durumda sulu bal hasat edilirki belirli bir süre havalandırma veya kontrollü ısıl işlem gerekebilir.
Unutulmaması gereken en önemli konu ısıl işlem cok önemlidir.Çiçek balları donar onu çözümdede ısıl işlemde 45 dereceyi geçmemye ve mutlaka temostatlı ısıtıcılarla ısıl işlem uygulamaya dikkat etmeleiyiz.
Trakya yöresinde erken hasat etmeye mecbur diye bir şey yok.
Neden ekşiyor arıcılar tek katlı kovanla yani ballıksız kovanla çalışıyor. bal akımı başladıktan 5 - 6 gün sonra Sırlı, sırsız, yavrulu, kurtçuklu, ne varsa kuluçkalığı sıfır süzüyor.
Bal alındığının ertesi gün kovanda balı alınmış çerçeve ve arı kalıyor.
Asıl önemlisi sır alma derdinden kurtulmak “arıcı tembelliği” işin içine giriyor.
Tabiki bunun çözümü bulunabilir.
Eskiden balın tanımını yaparken içinde % 17 su bulunan deyip yapardık,
şimdi ise içinde % 20 su bulunan deyip yapıyoruz.
Bu % 3 fark küçük ama belki Türkiye bal üretimini 10 bin ton yukarıya çıkarıyor.
SELAM ARKADASLAR BENIM KONUM DEGIL AMA BALIN EKSIMESI BENIM BOLUMUM ANA ARI URETIMI…balın eksıme degerlerı hakkında bır ıkı sey okudum bu form aynı zamanda bılgı paylasımı olması halınde yenı baslayan arkadaslarında kolay kolay bulamıcakları bılgı formunu oldugunu onlaraa bır sans olarak sunuldugunu bılmelerını ıstıyorum…balın eksımesı hakında sıze bır kac konuda katılamıcam balın eksımesı aycıcek balında olmuyor her bal eksırr balın eksımsı hakkında tek katlı bır kovanla cıft katlı kovanda dakı alakayı hala bulamıyorummm…tabıkı sız admınastor bende gunluk yumurtayım ınsanlarr sızın soylerınıze ırtıbat edecegı kesındırr …benım dusuncem sızınkıyle tam ters dusuyor galıba…dıyelım trakyada kovanlarr arazıye ındı ve 6 ıncı gunu sagıma baslanırsa bal eksımezz arkadalsrr balın eksımesı sadece kovanda bıtmıyor duz ovadaaa sagım yapan arıcılar alınlarındakı ter bıle makınaya aksa buda eksıme sebebıdır…bakın bırsey bılmemek ayıp degıl ama dogru bılgılendırmek acısından ınsanları kesın ve net seyler yazmak lazım derım ben …not BALIN EKSIMESI HAVAYLA ALAKALIDIRR ARI EGER KOVAR IRK KOSUL NE OLURSA OLSUN GETIRDIGI BALIN KOVAN IICNDE YUZDELIK BIRLIKDE OLSA ICNDEKI SUYU ATAMAMISSA VAYA UCUS KAPAKLARINDA YETERINCE HAVALANDIRMA YETERSIZSE BALIN CIVIK HALINI KATILASTIRAMAMISA BU KARMASIK OLAY BALDA EKSIMEYE YOL ACARR BUNUN ZAMANLA ALAKASI SOYLEDIR BIR BAL ARAZSISI VEYA MERASI NE KADAR SICAKSA VAYA KURAKSA BAL O KADAR YOGUN VE KALITELI OLUR…SIZE BIR IP UCU DAHA BUNU BASKA YERDEN SIZE KIMSELER SOYLEMICEKDIR HATAA BILMIYORLARDIR FARKINDA OLSALAR BILE ACI BAL DIYE BIR BAL VAR YANI ZAKKUM CICEGI BALII BU BAL KARADENIZE OZGU DERLER HAYIR BU BAL AYNI ZAMANDAA ISKENDERUN ARSUZ DIYE ILCEDEDE CIKARR BU BALIN EKSIME ORANI DUSUKDUR NEDENI CUKUROVA OLDUGU VE SAGIM TARIHININ KIS SONLARINA GELMESIYLE ALAKALII …ACI BAL VEYA DELI BAL EKSI OLMA SEBEBI HAVAYA BAGLI SIZLERDE BILIRSINIZKI KARADENIZDE IKLIM OLARAK SERIN VE NEMLI GECER VE KOVAN KENDI ICINDE HAVALANIRMAYI EKSIK YAPARSAKI YAPIYOR BU BALDAKI SUYUN ATILMAMASI DEMESIDIR BUDA SOFRA OLSUN SIFA OLSUN ORGANIK ADINA SATILSIN BU BAL EKSIMSI TAT VERIR BU NERESI OLURSA OLSUN HER BOLGE KENDI ICINDE HAVA KOSULUYLA KENDI MAYALANMASINIDA OYLE YAPAR BUNA ARI VESILEDIR SAYGILARIMLA…TURKMENISTAN
Bal ekşime konusu çok ayrıntılı bir konu.
Bir örnek vereyim bende.
Geçtiğimiz baharda bir arkadaşımız 7-8 çerçeve diye anlaşıp, arı almış.
Arılarda aslında 2 çerçeve imiş. Ve bu çerçevelerde bulunan ballarda ekşimiş.
Dolayısı ile şimdi arıların zayıflığına mı üzülsün yoksa ekşiyen balına mı?
İçinde su oranı yüksek olan bal ekşir.
Sulu hasat edilmiş bir balın tenekesini açınca ekşi kokar ama tadına barsanız daha zor anlarsınız, bu ekşimenin başlangıcıdır.
Ter denilmiş bende başka bir şey anlatayım.
Babam bir olay anlattı Üzümü konuşuyorduk.
Dediki sarap yapmak için üzüm sıkılan yerin yakınına bile çoçuk sokmazlarmış.
nedeni:çoçuk üzerinde ekmek kırıntısı bulunabilir ve şıra içine düşebilir kaygısıymış, küçük bir ekmek parçası bile şıra konulan fıçıyı zamanla bomba gibi patlatırmış. Ekmek mayalı bir gıda olduğundan.
Pekiyi terden başka arıcı üzerinde ekmek parçası olmazmı?
Bal sirkeside içine su karışmış baldan oluyor bunuda düşünmelisiniz.
Mithat kardes,ben henüz arili kovanda eksimis bal görmedim.
Sezonda,kestaneye götürecegim kovanlarin olgunlasmamis cervelerini,kalan kovanlarin üzerine bindiriyorum.
Sicakliktan degilde, isinin degistigi yerde baldaki su oranina bagli olarak eksime olabiliyor.
Bal rutubetli havadan etkileniyor,Petegin yüzeyindeki beyazimsi sir sulanmis bir renk aliyor,eksimenin
ilk belirtisi bu bence.
Cok selam.
Ekşimenin güncel bilgileri sıralanabilir.
Erken sağımla beraber sıcaklık.
Şekere dayalı Bal.
Ayirt edici etken,Baldaki su orani…
Bu da Halil beyin isaret ettigi gibi,Koloninin gücüyle ilgili bir durum,birazda iklim sartlari tabi.
Ve de uygun depo sartlari.
*Bunu daha öncede yazmistim,ben 1905 yilindan kalma Bal gören,inceledigini ve taddigini/yedigini, söyleyen
birine rasladim.
Bu sene ilk defa aldığım ayçiçek ballarının yarısı bile anca sırlanmıştı. Sonra bir ay kadar beklettim dedim tamamı sırlanır diye geldiğimde halen
sırlanmadığını gördüm ve kovanda bıraktım tabi hiçbir besleme yapmadan. Sonra 1 ay daha geçti çıkardım yarısı sırlanmıştı eve götürüp
süzdüğümde ekşimsi bir tat geldi ağzıma. Demek istediğim çevrede ayçiçeğinin bitmesi ve başka nektar olmaması balın arılar tarafından
sırlanmasına izin vermedi ve balın suyu yeterince uçurulamadığından ve aşırı sıcaklardan gölgelendirme de olmadığından dolayı kovandayken
bal ekşidi. Tespitim yanlış mı?
Evet,ben yanildigini düsünüyorum.
Bazen sırlı balda ekşime yapıyor başıma geldi. Bazen hiç sırlamamış bal birşey olmuyor.
Hiç şeker verilmemiş balda ekşime yapıyor bazen.
Ben bir tane teneke ile ısıtma kabı edindim 40 derecede ısıtınca balın içinde istenmiyen ne varsa
Tenekenin üstüne çıkıyor onları alınca sorun çözülüyor.
bu gün ben 2 kavanozda ekşime gördüm neden acaba…?
Olgunlaşmadan hasat edilmiş olabilir mi?
Ben bunun sırrını çözemedim
Olgunlaşmamış bal şekerli bal falan diyorlar ama
Bazen sırlı bal da köpürüyor.
Yanlız şundan eminim şeker çok verilirse köpürmüyor.
bunun bir çaresi yokmu?yoksa bsl dinlendirme kazanı masrafımı çıkacak yine ???
Çevremdeki bazı insanlara balımın daha çıkmadığını hasat zamanına biraz daha olduğunu acele etmemeleri gerektiğini söylememe rağmen acele ettiler ve aynı yörede 1 ay önce hasat edilmiş baldan aldılar. Daha sonra benden de aldılar.
Bu kişiler şimdi -önceki aldığımda ekşimsi bir tat var. diye yakınıyorlar.
videolarda bal hasadını izleğim bazı büyük arıcı firmalarının sadece bal kemerli ve alttan sırlanmamış bir sürü ballı çerçeveği sağdığını gözlemledim,ben bal sağımını eylülde yaptım,ben bal sağımı yaptığım sır alma kazanında 2 gün beklemesinden şüpheleniyorum,aldığımız sırların balını tamamen süzülsün diye 2 gün bıraktık 10 kavanoz civarı çıktı,ondan şüpheleniyorum yada başka bişey :
: :